गर्भसंस्कार महिन्यानुसार: सोपं मार्गदर्शन

गर्भसंस्कार म्हणजे गरोदरपणात आईच्या मनाची, शरीराची आणि भावनांची काळजी घेण्याची पारंपरिक भारतीय पद्धत. पुण्यातल्या बऱ्याच कुटुंबांसाठी हा रोजच्या धावपळीतून थोडं थांबण्याचा, बाळाशी नातं जोडण्याचा आणि गरोदरपणाचा आनंद घेण्याचा काळ असतो.

व्हीनस विमेन्स वेलनेस क्लिनिकच्या डॉ. माधवी तायडे यांनी गर्भसंस्कारात ॲडव्हान्स्ड सर्टिफिकेशनसह डिप्लोमा केला आहे. खाली प्रत्येक महिन्यासाठी घरी सहज करता येतील अशा गोष्टी दिल्या आहेत.

गर्भसंस्कार काय आहेत आणि काय नाहीत

गर्भसंस्कारात संगीत, वाचन, सकारात्मक वाक्यं (affirmations), ध्यान, हलका योग, पौष्टिक आहार आणि कुटुंबाचा भावनिक आधार यांचा समावेश असतो.

• ताणतणाव कमी होणं, झोप सुधारणं आणि बाळाशी नातं घट्ट होणं यासाठी मदत होऊ शकते
• चांगल्या रोजच्या सवयी लागतात आणि कुटुंब सहभागी होतं
• बाळाचं लिंग ठरवत नाही, ते गर्भधारणेच्या वेळीच ठरतं
• बाळाचा IQ वाढतो याचा विश्वासार्ह पुरावा नाही
• तपासण्या, सोनोग्राफी किंवा सप्लिमेंट्सची जागा घेत नाहीत

पहिली तिमाही (महिने 1 ते 3)

पहिल्या तीन महिन्यांत मळमळ, थकवा आणि मूड बदलणं अगदी सामान्य आहे. म्हणून सुरुवात हलक्या, सौम्य सवयींनी करा.

महिना 1

• रोज 10 मिनिटं शांत बसून हळू श्वास घ्या
• आवडतं सौम्य संगीत, भजन किंवा वाद्यसंगीत ऐका
• तुमच्या भावना आणि बाळासाठीचे विचार लिहिण्यासाठी डायरी सुरू करा

महिना 2

• रोज काही मिनिटं गोष्टी, कविता किंवा तुम्हाला भावणारं आध्यात्मिक वाचन करा
• मळमळ असेल तर थोडं थोडं आणि वारंवार खा
• डॉक्टरांनी दिलेली फॉलिक ॲसिड आणि इतर सप्लिमेंट्स चालू ठेवा

महिना 3

• “मी आणि माझं बाळ सुरक्षित आहोत” अशी सोपी सकारात्मक वाक्यं म्हणा
• हलकं चालणं सहसा ठीक असतं, पण योग सुरू करण्याआधी डॉक्टरांना विचारा
• जोडीदार आणि कुटुंबालाही सहभागी करा

दुसरी तिमाही (महिने 4 ते 6)

चौथ्या महिन्यापासून बहुतेकींना पुन्हा उत्साह जाणवू लागतो. आता दिनक्रमात थोडी भर घालता येते.

महिना 4

• डॉक्टरांची परवानगी असल्यास प्रशिक्षित शिक्षकांकडे गर्भावस्थेतील योग सुरू करा
• गरोदरपणाला योग्य असा हलका प्राणायाम करा
• डाळ, पनीर, दही, मोड आलेली कडधान्यं, सुकामेवा आहारात घ्या

महिना 5

• बाळाची हालचाल जाणवू लागते; रोज बाळाशी बोला किंवा गाणं म्हणा
• 15 ते 20 मिनिटं मार्गदर्शित ध्यान करा
• जोडीदारानेही बाळाशी बोलावं, वाचून दाखवावं

महिना 6

• चित्रकला, संगीत, विणकाम किंवा बागकाम असा एखादा शांत छंद जोपासा
• पालेभाज्या, खजूर, मर्यादित गूळ असे लोहयुक्त पदार्थ घ्या, आणि आयर्न सप्लिमेंट्सही चालू ठेवा
• डॉक्टरांनी सांगितल्याप्रमाणे शुगर टेस्ट करून घ्या

तिसरी तिमाही (महिने 7 ते 9)

शेवटच्या तीन महिन्यांत आराम आणि बाळंतपणाची तयारी यावर भर द्या.

महिना 7

• डॉक्टरांनी परवानगी दिलेला हलका योग चालू ठेवा
• प्रसूतीच्या वेळी शांत राहण्यासाठी श्वसनाचे व्यायाम शिका
• कोणती लक्षणं दिसली तर लगेच डॉक्टरांकडे जायचं, ते समजून घ्या

महिना 8

• झोपण्याआधी सौम्य संगीत किंवा छोटं ध्यान करा
• प्रसूतीबद्दलच्या तुमच्या इच्छा डॉक्टरांशी बोलून घ्या
• बाळ आल्यानंतरच्या बदलांसाठी मनाची तयारी करा

महिना 9

• हालचाली हलक्या ठेवा; थकवा जाणवला तर लगेच विश्रांती घ्या
• सकारात्मक वाक्यं आणि श्वसनाने मन शांत ठेवा
• हॉस्पिटलची बॅग, रिपोर्ट्स आणि फोन नंबर तयार ठेवा

गर्भसंस्कारातील आहार

• ताजं, घरी शिजवलेलं, साधं जेवण
• हंगामी भाज्या, फळं, धान्यं, डाळी आणि सूट होत असल्यास दूध, दही, ताक
• तूप आणि सुकामेवा मर्यादित प्रमाणात
• जंक फूड, खूप तिखट-तेलकट पदार्थ आणि जास्त चहा-कॉफी टाळा
• कच्चे किंवा अर्धवट शिजलेले पदार्थ, दारू आणि धूम्रपान पूर्ण टाळा

डायबेटीस, थायरॉईड, हाय BP किंवा ॲनिमिया असल्यास आहार डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच ठरवा.

डॉक्टरांना कधी भेटावं?

• योनीमार्गातून रक्तस्त्राव किंवा डाग
• तीव्र किंवा सतत पोटदुखी
• योनीमार्गातून पाणी जाणं
• शेवटच्या महिन्यांत बाळाची हालचाल कमी होणं किंवा न जाणवणं
• तीव्र डोकेदुखी, धूसर दिसणं, चेहरा आणि हातांवर सूज
• खूप ताप, सतत उलट्या किंवा लघवीला जळजळ

जास्त रक्तस्त्राव, चक्कर किंवा झटके अशा कोणत्याही इमर्जन्सीमध्ये जवळच्या हॉस्पिटलमध्ये जा किंवा 108 वर कॉल करा.

मॉडर्न आणि आयुर्वेद एकत्र

व्हीनस विमेन्स वेलनेस क्लिनिकमध्ये गर्भसंस्कार वेगळे काढून केले जात नाहीत. “The Modern and Ayurveda Way” नुसार ते गरोदरपणातल्या संपूर्ण काळजीचाच एक भाग आहेत.

• मॉडर्न बाजू: नियमित ॲन्टिनेटल तपासण्या, सोनोग्राफी, ब्लड टेस्ट, ॲनिमिया, गरोदरपणातील डायबेटीस आणि BP वर लक्ष, आणि पार्टनर हॉस्पिटलसोबत प्रसूतीचं नियोजन
• गर्भसंस्कार आणि आयुर्वेद: सकारात्मक वाक्यं, संगीत, गोष्टी, मार्गदर्शित ध्यान, NLP तंत्र, परवानगीने गर्भावस्थेतील योग आणि वैद्यकीय देखरेखीखाली आहार व आयुर्वेदिक आधार

अधिक माहितीसाठी आमचं गर्भसंस्कार सेवा पान पाहा. आहाराबद्दल अधिक वाचायचं असेल तर PCOD डाएट प्लॅन हा लेखही उपयोगी ठरू शकतो, विशेषतः गरोदरपणाआधी PCOD असल्यास.

वाकडमध्ये गर्भसंस्काराची सुरुवात करा

तुम्ही गरोदर असाल किंवा प्रेग्नन्सी प्लॅन करत असाल आणि वाकड, पिंपळे सौदागर, हिंजवडी किंवा पिंपरी-चिंचवड परिसरात राहत असाल, तर व्हीनस विमेन्स वेलनेस क्लिनिकमध्ये डॉ. माधवी तायडे यांच्याकडे अपॉइंटमेंट बुक करा. तुमचं आरोग्य आणि रोजचं वेळापत्रक पाहून तुमच्यासाठी योग्य गर्भसंस्कार दिनक्रम आपण मिळून ठरवू.