पांढरं पाणी जाणं: नॉर्मल की काळजीचं कारण?

जवळजवळ प्रत्येक स्त्रीला कधी ना कधी पांढरं पाणी जातं आणि मनात प्रश्न येतो, हे नॉर्मल आहे का? अनेकजणी आई किंवा मैत्रिणींनाही विचारायला संकोचतात. वाकडमधील व्हीनस विमेन्स वेलनेस क्लिनिकमध्ये हा प्रश्न आम्हाला दर आठवड्याला विचारला जातो. आणि बहुतेक वेळा उत्तर दिलासा देणारं असतं: हा स्त्राव शरीराच्या नैसर्गिक कामाचाच भाग असतो.

इंटिमेट आरोग्याबद्दल बोलताना संकोच वाटणं साहजिक आहे, पण त्याकडे लक्ष देणंही तितकंच गरजेचं आहे. नॉर्मल स्त्राव कसा असतो, काळजी कधी करावी आणि डॉक्टरांकडे कधी जावं, हे या लेखात सोप्या भाषेत पाहू.

पांढरं पाणी म्हणजे काय?

गर्भाशयाचं तोंड (सर्व्हिक्स) आणि योनीमार्गातील ग्रंथी हा स्त्राव तयार करतात. तो योनीमार्ग स्वच्छ आणि ओलसर ठेवतो आणि इन्फेक्शनपासून संरक्षण करणाऱ्या चांगल्या जीवाणूंना मदत करतो.

थोडक्यात, शरीर स्वतःची स्वच्छता अशीच राखतं. स्त्राव होणं म्हणजे आजार किंवा अस्वच्छता नव्हे.

नॉर्मल स्त्राव साधारण असा असतो

• पारदर्शक, दुधाळ पांढरा किंवा किंचित ऑफ-व्हाइट
• पातळ किंवा थोडा चिकट
• वास नसतो किंवा अगदी सौम्य असतो
• खाज, जळजळ किंवा दुखणं नसतं
• महिनाभरात प्रमाण कमी-जास्त होतं

प्रमाण कधी वाढतं?

• ओव्ह्युलेशनच्या वेळी, म्हणजे साधारण पाळीच्या मध्यात, स्त्राव अंड्याच्या पांढऱ्या भागासारखा पारदर्शक आणि ताणला जाणारा होतो
• पाळी येण्यापूर्वी
• गरोदरपणात
• गर्भनिरोधक गोळ्या सुरू केल्यावर
• किशोरवयात पाळी सुरू होताना

ताणतणाव, प्रवास, अपुरी झोप यामुळेही स्त्राव जास्त जाणवू शकतो.

कधी स्त्राव नॉर्मल नसतो?

सगळ्यात महत्त्वाचं लक्षण म्हणजे तुमच्या नेहमीच्या स्त्रावात झालेला बदल.

• रंग: पिवळा, हिरवा, राखाडी, पाळी नसताना तपकिरी किंवा रक्तमिश्रित
• वास: तीव्र, माशासारखा किंवा उग्र वास
• घट्टपणा: दह्यासारखा घट्ट, फेसाळ किंवा खूप जास्त पाण्यासारखा
• इतर त्रास: खाज, लघवीला जळजळ, लालसरपणा, सूज
• दुखणं: ओटीपोटात दुखणं किंवा संबंधाच्या वेळी दुखणं

सामान्य कारणं

• यीस्ट (फंगल) इन्फेक्शन: दह्यासारखा स्त्राव आणि खाज. अँटिबायोटिक्सनंतर, गरोदरपणात, डायबेटीस असल्यास किंवा दमट हवामानात जास्त दिसतं.
• बॅक्टेरियल व्हजायनोसिस: माशासारखा वास असलेला राखाडी-पांढरा पातळ स्त्राव.
• लैंगिक संबंधातून होणारे इन्फेक्शन: पिवळा-हिरवा, फेसाळ स्त्राव, खाज किंवा जळजळ.
• ओटीपोटातील इन्फेक्शन: स्त्रावासोबत ताप आणि पोटदुखी.
• गर्भाशयमुखातील बदल: रक्तमिश्रित स्त्राव किंवा संबंधानंतर रक्त जाणं, याची नेहमी तपासणी व्हायला हवी.
• ॲलर्जी किंवा जळजळ: सुगंधी साबण, इंटिमेट वॉश किंवा घट्ट सिंथेटिक कपडे.

या सगळ्या त्रासांची लक्षणं बरीचशी सारखी दिसतात. त्यामुळे मनानेच मेडिकलमधून क्रीम आणून लावली, तर योग्य उपचाराला उशीर होऊ शकतो.

डॉक्टरांना कधी भेटावं?

खालीलपैकी काहीही जाणवलं तर तपासणी करून घ्या:

• स्त्रावासोबत खाज, जळजळ, लालसरपणा किंवा सूज
• सतत राहणारा उग्र किंवा माशासारखा वास
• पिवळा, हिरवा किंवा राखाडी स्त्राव
• दोन पाळ्यांच्या मध्ये, संबंधानंतर किंवा मेनोपॉजनंतर रक्तमिश्रित स्त्राव
• स्त्रावासोबत ओटीपोटात दुखणं, कंबरदुखी किंवा ताप
• उपचारानंतरही पुन्हा पुन्हा होणारा त्रास
• गरोदरपणात कोणताही वेगळा स्त्राव

खूप ताप आणि तीव्र पोटदुखी, चक्कर येणं किंवा जास्त रक्तस्त्राव असेल तर जवळच्या हॉस्पिटलमध्ये जा किंवा 108 वर कॉल करा.

तपासणीत काय होतं?

अनेकजणी तपासणीच्या भीतीने भेट टाळतात. आमच्या क्लिनिकमध्ये तपासणी स्वतंत्र खोलीत, शांतपणे होते आणि प्रत्येक पायरी आधी समजावून सांगितली जाते. तपासणी स्वतः डॉ. माधवी तायडे, म्हणजे एक स्त्री डॉक्टर, करतात.

• पाळी, त्रास आणि औषधांबद्दल काही प्रश्न
• तुमच्या परवानगीनेच हलकी तपासणी
• गरज असल्यास स्वॅब टेस्ट
• इन्फेक्शन पुन्हा पुन्हा होत असेल तर शुगर टेस्ट
• वेळ झाली असल्यास पॅप स्मिअर

मॉडर्न आणि आयुर्वेद, दोन्ही एकत्र

व्हीनस विमेन्स वेलनेस क्लिनिकमध्ये आम्ही “The Modern and Ayurveda Way” पाळतो. आमचा क्रम ठरलेला आहे: आधी योग्य निदान, मग त्रास पुन्हा होऊ नये म्हणून शरीराला आधार.

मॉडर्न उपचार

• तपासणी आणि गरज असल्यास लॅब टेस्टद्वारे अचूक निदान
• कारणानुसार अँटिफंगल किंवा अँटिबायोटिक औषधं
• गरज असल्यास जोडीदारावरही उपचार
• डायबेटीस, ॲनिमिया आणि गर्भाशयमुखाची तपासणी

आयुर्वेदिक आधार

आयुर्वेदात जास्त पांढऱ्या स्त्रावाला श्वेतप्रदर म्हणतात. वैद्यकीय देखरेखीखाली दिल्या जाणाऱ्या पूरक उपचारांत यांचा समावेश असू शकतो:

• योनी आणि गर्भाशयाच्या आरोग्यासाठी पारंपरिकपणे वापरली जाणारी औषधी
• पचन सुधारण्यासाठी आहाराचं मार्गदर्शन
• ताणतणाव कमी करण्यासाठी जीवनशैलीत बदल

आयुर्वेदिक उपचार गरजेच्या औषधांसोबत दिले जातात, त्यांच्याऐवजी नाही. डॉक्टरांनी दिलेली औषधं स्वतःहून बंद करू नका. अधिक माहितीसाठी आमचं व्हजायनल हेल्थ सेवा पान पाहा.

रोजची सोपी काळजी

• बाहेरचा भाग साध्या पाण्याने धुवा; सुगंधी साबण आणि डूश टाळा
• सुती अंतर्वस्त्रं वापरा आणि ओले कपडे लगेच बदला
• पाळीत पॅड वेळेवर बदला
• संतुलित आहार आणि पुरेसं पाणी घ्या
• डायबेटीस असल्यास शुगर नियंत्रणात ठेवा

पाळीही अनियमित असेल तर आमचा अनियमित पाळीची कारणं हा लेख वाचा.

वाकडमध्ये अपॉइंटमेंट बुक करा

स्त्रावात काही बदल जाणवला, तर संकोच न करता आणि वाट न पाहता तपासणी करून घ्या. वाकड, हिंजवडी, पिंपळे सौदागर किंवा पिंपरी-चिंचवड परिसरात राहत असाल, तर व्हीनस विमेन्स वेलनेस क्लिनिक, चौधरी पार्क रोड, वाकड येथे डॉ. माधवी तायडे यांच्याकडे खासगी तपासणीसाठी अपॉइंटमेंट बुक करा. 8999106755 वर कॉल करा किंवा ऑनलाइन फॉर्म भरा.